Als je aan Italië denkt, denk je aan pasta, nonna’s die boos worden als je room in je carbonara stopt, en natuurlijk: koffie. Veel koffie. En nee, dan hebben we het niet over liters filterkoffie in een thermoskan, maar over kleine, intense kopjes waar je spontaan met je handen bij gaat praten. In het hart van die koffiecultuur staat één heldhaftig object: de Moka koffiepot.
Klein, achthoekig en gemaakt van aluminium (of roestvrij staal voor de moderne types), de Moka is al sinds 1933 een vaste bewoner van Italiaanse keukens. Ontworpen door Alfonso Bialetti – ja, die met dat mannetje met de snor – is de Moka uitgegroeid tot een icoon. In Italië heeft bijna elk huishouden er minstens één. Vaak twee. Soms vijf. Want stel je voor dat er eentje kapot gaat. Dat risico neem je gewoon niet.
Wat is een Moka eigenlijk?
Voor wie ‘m nog niet kent (en waar was je al die tijd?): een Moka is een koffiepot die je op het fornuis zet. Water onderin, gemalen koffie in het filter, pot dichtdraaien en verwarmen maar. Door de druk van het kokende water wordt de koffie omhoog geperst naar het bovenste reservoir. Geen elektriciteit, geen wifi, geen app. Gewoon vuur, water en koffie. Zoals de Italianen het graag zien.
Het resultaat? Een sterke, aromatische koffie die ergens tussen espresso en filterkoffie in zit. Niet zo strak als espresso uit een machine, maar wel vol, krachtig en klaar om je dag aan te kunnen. Of je schoonfamilie. Of allebei.
Iedereen maakt ’m “op de juiste manier”
Vraag tien Italianen hoe je een Moka moet zetten en je krijgt elf meningen. Spoel je het koffiepoeder aan? (NEE!) Druk je het aan? (ABSOLUUT NIET!) Moet het vuur laag of hoog? (Laag, maar niet te laag, behalve als het hoog moet, maar dat voel je vanzelf.)
Wat ze wel allemaal gemeen hebben: je raakt de Moka van een ander niet aan. Dat is heiligschennis. Elke Moka heeft zijn eigen “ingezette” smaak, en ja, hij wordt nooit met afwasmiddel schoongemaakt. Hooguit met water. En zelfs dat gebeurt soms met tegenzin.
Meer dan koffie: een ritueel
In Italië is koffie geen haastklus. Zelfs thuis met een Moka is het een klein ritueel. Het pruttelende geluid op het fornuis is als een aankondiging: “Attenzione! Koffie is onderweg!” Mensen komen de keuken in, kijken in het potje (ook al helpt dat niks), en ruiken alvast alsof ze een wijnproeverij doen.
De eerste koffie van de dag? Stilte. De tweede? Gesprek. De derde? Discussie. De vierde? Waarom drink je nog koffie, het is 22:00. Antwoord: perché sì.
Kleine waarschuwing (met liefde)
Een Moka kan verslavend zijn. Voor je het weet heb je meerdere formaten (“voor als er bezoek is”), discussieer je over het beste koffiemerk en zeg je dingen als: “Nee dank je, ik heb al koffie gehad” terwijl je ondertussen je vijfde kopje inschenkt.
Maar dat is precies de charme. De Moka is geen apparaat dat je leven optimaliseert. Hij maakt het gewoon lekkerder. En soms is dat meer dan genoeg.
Dus: zet ‘m op het vuur, wacht tot hij pruttelt, schenk in en geniet. En als iemand vraagt waarom je zo’n klein kopje drinkt, glimlach dan en zeg: “Omdat dit geen koffie is. Dit is Italië.” 🇮🇹☕